प्रदक्षिणेनातिबलेन पक्षिणा जटायुषा बुद्धिमता च लक्ष्मण।
भवाप्रमत्तः परिगृह्य मैथिलीं प्रतिक्षणं सर्वत एव शङ्कितः॥
pradakṣiṇenātibalena pakṣiṇā
jaṭāyuṣā buddhimatā ca lakṣmaṇa
bhavāpramattaḥ parigṛhya maithilīṁ
pratikṣaṇaṁ sarvata eva śaṅkitaḥ
pradakṣiṇena = a very capable; atibalena = of extreme strength; pakṣiṇā = bird; jaṭāyuṣā = in the company of Jaṭāyu; buddhimatā = intelligent; ca = and; lakṣmaṇa = Lakṣmaṇa; bhava = be; apramattaḥ = attentive; parigṛhya maithilīm = while keeping Maithilī under control; pratikṣaṇam = at every moment; sarvataḥ eva = [of dangers] from all directions; śaṅkitaḥ = suspicious.
Lakṣmaṇa, in the company of Jaṭāyu, a very capable and intelligent bird of extreme strength, be attentive at every moment, suspicious [of dangers] from all directions, while keeping Maithilī under control.1
[1] svarṇaṁ suvarṇaṁ kanakaṁ hiraṇyaṁ hema hāṭakam. (Amara)
[2] sṛmaraḥ syād vyāla-mṛgāḥ. (Vaijayantī)
[3] syāt prabandhe cirātīte nikaṭāgamike purā. (Amara)
[4] vratinām āsanaṁ bṛsī. (Amara)
[5] rūpaṁ mṛge ’pi vijñeyam. (Halāyudha)
[6] gallarkaś cānutarṣaś ca tarṣakaś caṣakaḥ smṛtaḥ. (Halāyudha)
[7] arthyo ’bhijñārtha-śālinoḥ. (Jaya)
[8] kadalī tu bile śete mṛdu-sūkṣmocca-karburaiḥ / nīlāgrair lomabhir yuktā sā viṁśaty-aṅgulāyatā. priyakī lomabhir yuktā mṛduś ca masṛṇair dhanaiḥ. (Vaijayantī)
[9] khara-rūkṣa-svarās tīkṣṇāḥ khara-śīlāḥ kharāṅghrayaḥ. (Śālihotrīya)
1 Rāmāyaṇa-bhūṣaṇa: parigṛhya sva-vaśīkṛtya.
1 svarṇaṁ suvarṇaṁ kanakaṁ hiraṇyaṁ hema hāṭakam. (Amara)
2 sṛmaraḥ syād vyāla-mṛgāḥ. (Vaijayantī)
3 syāt prabandhe cirātīte nikaṭāgamike purā. (Amara)
4 vratinām āsanaṁ bṛsī. (Amara)
5 rūpaṁ mṛge ’pi vijñeyam. (Halāyudha)
6 gallarkaś cānutarṣaś ca tarṣakaś caṣakaḥ smṛtaḥ. (Halāyudha)
7 arthyo ’bhijñārtha-śālinoḥ. (Jaya)
8 kadalī tu bile śete mṛdu-sūkṣmocca-karburaiḥ / nīlāgrair lomabhir yuktā sā viṁśaty-aṅgulāyatā. priyakī lomabhir yuktā mṛduś ca masṛṇair dhanaiḥ. (Vaijayantī)
9 khara-rūkṣa-svarās tīkṣṇāḥ khara-śīlāḥ kharāṅghrayaḥ. (Śālihotrīya)