Canto 2 -
Ayodhyā-kāṇḍa
Chapter 15: Daśaratha Personally Instructs Sumantra to Bring Rāma
Text 2.15.50

तदद्रिकूटाचलमेघसन्निभं महाविमानोत्तमवेश्मसङ्घवत्।
अवार्यमाणः प्रविवेश सारथिः प्रभूतरत्नं मकरो यथार्णवम्॥

tad adri-kūṭācala-megha-sannibhaṁ
mahā-vimānottama-veśma-saṅghavat
avāryamāṇaḥ praviveśa sārathiḥ
prabhūta-ratnaṁ makaro yathārṇavam

tat = Rāma’s inner quarters; adri-kūṭa-acala-megha-sannibham = Rāma’s inner quarters looked like a motionless cloud on top of a mountain; mahā-vimāna-uttama-veśma-saṅghavat = it contained a multistoried mansion and excellent apartments 10; avāryamāṇaḥ = unrestrained by anyone; praviveśa = entered; sārathiḥ = the charioteer; prabhūta-ratnam = and was bedecked with abundant precious stones; makaraḥ = a shark; yathā = just as; arṇavam = [enters] the ocean.

The charioteer, unrestrained by anyone, entered Rāma’s inner quarters just as a shark [enters] the ocean. Rāma’s inner quarters looked like a motionless cloud on the top of a mountain. It contained a multistoried mansion and excellent apartments, and was bedecked with abundant precious stones.

1 rāja-vāhyas tv aupavāhyaḥ. (Amara)

2 syād vitardis tu vedikā. (Amara)

3 toraṇo ’strī bahir-dvāram. (Amara)

4 ghano meghe mūrti-guṇe triṣu mūrte nirantare. (Amara)

5 kokas tv īhā-mṛgo vṛkaḥ. (Amara)

6 tigmaṁ tīvraṁ kharam. (Amara)

7 pṛśnir alpa-śarīraḥ syāt kirātaḥ sa ca kathyate. (Halāyudha)

8 ratha-guptir varūtho nā. (Amara)

9 prabhinno garjito mattaḥ. (Amara)

10 vimāno ’strī deva-yāne sapta-bhūmau ca sadmani. (Nighaṇṭu)

[1] rāja-vāhyas tv aupavāhyaḥ. (Amara)

[2] syād vitardis tu vedikā. (Amara)

[3] toraṇo ’strī bahir-dvāram. (Amara)

[4] ghano meghe mūrti-guṇe triṣu mūrte nirantare. (Amara)

[5] kokas tv īhā-mṛgo vṛkaḥ. (Amara)

[6] tigmaṁ tīvraṁ kharam. (Amara)

[7] pṛśnir alpa-śarīraḥ syāt kirātaḥ sa ca kathyate. (Halāyudha)

[8] ratha-guptir varūtho nā. (Amara)

[9] prabhinno garjito mattaḥ. (Amara)

[10] vimāno ’strī deva-yāne sapta-bhūmau ca sadmani. (Nighaṇṭu)