अनासादयमानं तं सीतां दशरथात्मजम्।
पङ्कमासाद्य विपुलं सीदन्तमिव कुञ्जरम्।
लक्ष्मणो राममत्यर्थमुवाच हितकाम्यया॥
anāsādayamānaṁ taṁ sītāṁ daśarathātmajam
paṅkam āsādya vipulaṁ sīdantam iva kuñjaram
lakṣmaṇo rāmam atyartham uvāca hita-kāmyayā
anāsādayamānam = not having found; tam = to Him; sītām = Sītā-devī; daśaratha-ātmajam = to that son of King Daśaratha; paṅkam = pool of mud; āsādya = stuck; vipulam = in a large; sīdantam = became despondent; iva = like; kuñjaram = an elephant; lakṣmaṇaḥ = Lakṣmaṇa; rāmam = Śrī Rāma; atyartham = great; uvāca = spoke [as follows]; hita-kāmyayā = wishing to do good.
Not having found Sītā-devī, Śrī Rāma became despondent like an elephant stuck in a large pool of mud. Wishing to do great good to Him, Lakṣmaṇa spoke to that son of King Daśaratha [as follows].